Eerste internationale wetenschappers via het Tulp Fonds naar Nederland
Het Tulp Fonds dat in 2025 door OCW en NWO in het leven werd geroepen, biedt internationale toponderzoekers de kans om hun onderzoek in Nederland voort te zetten: enerzijds omdat wereldwijd de academische vrijheid onder druk staat, anderzijds omdat hun kennis en expertise een enorme impuls geeft aan de innovatiekracht van Nederland.
De eerste voordrachten vanuit kennisinstellingen zijn inmiddels gehonoreerd, zodat 34 toponderzoekers die onderzoek doen op voor Nederland urgente vraagstukken ons kennislandschap zullen komen verrijken en versterken.
Met een wereldwijde race om kennis en innovatie, is onderzoekstalent keihard nodig. Want juist wetenschappers bieden de broodnodige kennis en oplossingen die onze samenleving vooruithelpen. Tegelijkertijd staat de vrijheid van wetenschap op meerdere plekken in de wereld onder druk. Het ministerie van OCW vroeg NWO daarom een nieuw fonds op te zetten voor topwetenschappers en -talenten die in Nederland willen werken en stelde 25 miljoen euro beschikbaar. NWO heeft dat bedrag verdubbeld, zodat in totaal 50 miljoen euro beschikbaar was. Voordrachten konden worden ingediend door verschillende onderzoeksorganisaties, zoals universiteiten, umc’s en hogescholen.
Toegang tot nieuwe kennis en internationale netwerken
Alhoewel het Tulp Fonds, met het oog op het verder versterken van zowel het Nederlandse als Europese concurrentievermogen, bedoeld is voor alle wetenschappers die nu buiten de Europese Unie werken, blijkt duidelijk dat het fonds grote aantrekkingskracht uitoefent op wetenschappers uit de VS die graag in Europa aan de slag willen vanwege het gunstige academische klimaat: 29 van de 34 onderzoekers komen uit of werken in de VS, bijvoorbeeld bij gerenommeerde instituten als Harvard, Stanford, Colombia, Yale en federale onderzoeksinstituten als het National Cancer Institute. Het gaat daarbij in de meeste gevallen om zowel Amerikanen als Europeanen die terug willen keren. Andere onderzoekers werken onder meer in Israël, Turkije, Verenigd Koninkrijk en Singapore.
‘De komst van deze wetenschappers is goed nieuws voor Nederland’, aldus minister Letschert van OCW. ‘Dit heeft echt impact. Elke topwetenschapper extra betekent toegang tot nieuwe kennis, netwerken en nieuw perspectief voor huidige onderzoekers in ons land. Bijvoorbeeld als het gaat om AI, kwantum, vaccins en maatschappelijke weerbaarheid. Zo wordt onze wetenschap sterker en zijn we minder afhankelijk van andere landen.’
Van energietransitie tot gezondheid
Met het aantrekken van deze onderzoekers haalt Nederland kennis in huis op terreinen die van evident belang zijn voor Nederland. Zoals onderzoek naar vaccins dat cruciaal kan zijn voor de autonomie en veerkracht van Europa bij een pandemie of naar kernenergie dat een rol kan spelen in onze energiemix om in 2040 CO2-neutraal elektriciteit te kunnen produceren. Ook op het vlak van gezondheid versterkt Nederland zijn kennislandschap: van onderzoekers die zich focussen op kanker, mentale gezondheid of alzheimer tot onderzoek naar kunstmatige organen. Andere onderzoekers die naar Nederland komen buigen zich onder meer over thema’s als klimaat, voedselproductie, astrofysica en democratie.
Doel en voorwaarden van het fonds
Het Tulp Fonds richt zich op onderzoekers buiten de EU, de EER (Noorwegen, IJsland en Liechtenstein) en Zwitserland met een eigen onderzoekslijn. Hun onderzoek moet bijdragen aan de wetenschappelijke en maatschappelijke versterking van Nederland en Europa en onderzoeksorganisaties dragen hen zelf voor. Zij bepalen hoe het onderzoek past binnen hun organisatie, met een grote mate van vrijheid hoe ze de premie inzetten. Voor de onderzoeker geldt dat de kwaliteiten internationaal gezien ver uitstijgen boven wat gebruikelijk is binnen de internationale peer group. Per onderzoeker ontvangt de instelling maximaal 1 miljoen euro voor de komende 5 jaar. Het kan gaan om fundamenteel, toegepast of praktijkgericht onderzoek. In 2027 volgen nog meer toekenningen binnen het huidige budget.
NWO-voorzitter Marcel Levi: ‘Met dit fonds maken we de komst van internationale toponderzoekers naar Nederland mogelijk en behouden en versterken we onze wetenschappelijke toppositie. Een van de belangrijkste pilaren om economisch en maatschappelijk toekomstbestendig te blijven, berust op kennis, onderzoek en innovatie. Daaraan geven we nu dus een enorme impuls, terwijl we ook wetenschappers die in hun huidige omgeving onder druk staan een veiligere werkplek kunnen bieden.’