Familiebedrijven krijgen speciale aandacht in 'Staat van het mkb'

Familiebedrijven zijn van grote betekenis voor de Nederlandse economie. Van kleine ondernemingen tot grote bedrijven zijn zij samen goed voor ruim 2,7 miljoen banen en bijna 30 procent van de toegevoegde waarde van het Nederlandse bedrijfsleven. Tegelijkertijd staat een aanzienlijk deel van deze bedrijven aan de vooravond van een bedrijfsoverdracht. Een succesvolle opvolging is daarom belangrijk voor het behoud van banen, kennis en investeringskracht.

FBNed reageert hiermee op de vandaag gepubliceerde Staat van het mkb 2026 – Klaar voor de toekomst? Het rapport is in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken opgesteld door het Erasmus Centre for Entrepreneurship en Hogeschool Windesheim, Lectoraat Familiebedrijven. In deze editie is voor het eerst een afzonderlijk hoofdstuk opgenomen over de economische en maatschappelijke betekenis van familiebedrijven binnen het mkb.

“Het is goed en belangrijk dat familiebedrijven in deze editie afzonderlijk worden meegenomen”, zegt Albert Jan Thomassen, directeur van FBNed | Familiebedrijven Nederland. “Familiebedrijven vormen een groot onderdeel van het Nederlandse bedrijfsleven. Om beleid te kunnen maken dat aansluit bij hun specifieke kenmerken en uitdagingen, moeten zij ook in ambtelijke analyses en onderzoeken herkenbaar in beeld zijn. Deze editie van de Staat van het mkb levert daaraan een waardevolle bijdrage.”

Grote overdrachtsgolf komt dichterbij

Bijna 70 procent van de ondernemers wil binnen tien jaar stoppen. Toch is ruim 40 procent nog niet met de opvolging bezig of heeft nog geen opvolger gevonden. Dat vraagt volgens FBNed om actie, omdat een overdracht binnen de familie gemiddeld 6,5 jaar duurt.

FBNed pleit daarom voor beleid en opvolgingsregelingen die gezonde bedrijven financieel niet uithollen. Wanneer bij een bedrijfsoverdracht veel vermogen aan de onderneming wordt onttrokken, blijft er minder kapitaal beschikbaar voor investeringen in innovatie, verduurzaming en nieuwe banen.

“Bedrijfsopvolging is geen privékwestie meer, nu de komende jaren duizenden bedrijven worden overgedragen”, zegt Thomassen. “Hoe we dat regelen, bepaalt hoeveel kennis, werkgelegenheid, zeggenschap en investeringskracht we in Nederland behouden.”

Financieel sterk en veerkrachtig

Van het Nederlandse mkb bestaat 61,5 procent uit familiebedrijven. Samen zijn mkb-familiebedrijven verantwoordelijk voor meer dan de helft van alle banen binnen het mkb. Ook financieel laten familiebedrijven een relatief sterke positie zien. Hun gemiddelde solvabiliteit bedraagt 56,5 procent, bijna 10 procentpunt hoger dan bij niet-familiebedrijven.

Die financiële weerbaarheid geeft familiebedrijven ruimte om tegenvallers op te vangen en keuzes te maken met het oog op de langere termijn.

“Familiebedrijven denken niet alleen aan het volgende kwartaal, maar vooral aan de volgende generatie”, aldus Thomassen. “Ze voelen zich verantwoordelijk voor de continuïteit van de onderneming, hun medewerkers en de omgeving waarin zij actief zijn.”

Vernieuwen met een lange adem

De arbeidsproductiviteit van familiebedrijven ligt gemiddeld iets lager dan die van niet-familiebedrijven. Volgens FBNed vertelt dat echter maar een deel van het verhaal. Familiebedrijven investeren minder in formele R&D, maar financieren vernieuwing ook vaker met eigen middelen.

Innovatie binnen familiebedrijven is volgens FBNed bovendien vaak praktisch en sterk verbonden met de markt. Vanuit vakkennis en langdurige relaties met klanten en leveranciers worden producten, processen en verdienmodellen verder ontwikkeld. Nieuwe ideeën kunnen vervolgens direct binnen een bestaand bedrijf worden toegepast en naar de markt worden gebracht.

“Wie alleen naar arbeidsproductiviteit kijkt, mist een belangrijk deel van hun innovatiekracht”, zegt Thomassen. “Familiebedrijven verbinden traditie met vernieuwing. Ze innoveren vaak buiten de schijnwerpers, dicht bij de praktijk en met een lange adem.”

Ook maatschappelijke betekenis

Naast hun economische betekenis leveren familiebedrijven volgens FBNed ook een belangrijke maatschappelijke bijdrage. Ze zijn vaak langdurig verbonden met hun medewerkers en regio, ondersteunen lokale initiatieven en bieden kansen aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Een deel van deze inzet blijft volgens de organisatie buiten beeld, omdat ondernemers dit zelf beschouwen als een vanzelfsprekend onderdeel van goed werkgeverschap.

“Juist de combinatie van economische kracht en maatschappelijke betrokkenheid maakt familiebedrijven bijzonder”, besluit Thomassen. “Wat generaties lang zorgvuldig is opgebouwd, moeten we ook zorgvuldig kunnen doorgeven.”

Afbeelding AI-gegenereerd