Hogeschool Rotterdam coördineert onderzoek naar integratie van autonome scheepvaart
Het internationale STARSHIP-consortium, onder leiding van Hogeschool Rotterdam en het Centre of Expertise HRTech, heeft een SIA RAAK PRO-subsidie toegekend gekregen van Regieorgaan SIA. Met deze financiering start het consortium in februari met een kick-off van het onderzoeksproject, dat zich richt op de veilige en efficiënte integratie van autonome schepen in het scheepvaartverkeer en de logistieke processen in havens.
Project STARSHIP: autonoom varen in de haven van de toekomst
Hoewel de ontwikkeling van autonome scheepvaart zich tot nu toe vooral richt op technologische innovaties aan boord van schepen, vraagt de daadwerkelijke inzet in havens om veel meer dan techniek alleen. Processen, organisatie, wet- en regelgeving en samenwerking binnen het havenecosysteem moeten worden aangepast. Het STARSHIP-project richt zich daarom op het ontwerpen van betrouwbare, veilige en efficiënte processen en systemen waarmee autonome schepen goed kunnen worden ingepast in bestaande en toekomstige havens.
Drie ontwerpuitdagingen
Het onderzoek is opgebouwd rond drie samenhangende ontwerpuitdagingen:
Automatisering en bemanning – de impact van automatisering op bemanningsomvang, taakverdeling en nieuwe rollen aan boord van schepen.
Logistieke afstemming in de haven – de integratie van autonome schepen met bestaande logistieke processen en ketens in de haven.
Veilige begeleiding – de rol van vaarwegbeheerder en loodswezen bij de veilige binnenkomst en begeleiding van autonome schepen.
Binnen elk onderdeel wordt in nauwe samenwerking met betrokken bedrijven en organisaties gewerkt aan oplossingen die direct toepasbaar zijn in de praktijk.
Antwoord op maatschappelijke uitdagingen
De maatschappelijke urgentie voor dit onderzoek is groot. Het aantal zeevarenden neemt af, terwijl de maritieme sector blijft groeien. STARSHIP onderzoekt hoe schepen met minder bemanning veilig en efficiënt kunnen blijven opereren in drukke havens. Dit vraagt om ingrijpende veranderingen in processen, organisatie, communicatie en vaardigheden binnen de sector.
Het onderzoek richt zich op de randvoorwaarden voor veilig varen, navigeren en aanmeren van autonome schepen binnen bestaande en toekomstige havenstructuren. Als praktijkcasus dient de vaarroute tussen Rotterdam en Oslo, waar in 2027 de eerste autonome schepen worden verwacht.
Concrete opbrengsten voor de praktijk
Het project levert onder meer de volgende resultaten op:
een model voor taakverdeling en bemanningsomvang op zero-emissieschepen bij toenemende automatisering;
een procesontwerp en businessmodel voor de logistieke afhandeling van autonome schepen in havens;
heldere richtlijnen voor communicatie tussen autonome schepen, havenautoriteiten en andere partijen binnen het havenecosysteem.
Hogeschool Rotterdam als kennisknooppunt
Met praktijkgericht onderzoek en hbo- en masteropleidingen ondersteunt Hogeschool Rotterdam de maritieme en logistieke sector in de regio. In STARSHIP verbindt de hogeschool onderwijs, onderzoek en praktijk om vooruit te lopen op technologische én maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de toenemende krapte op de arbeidsmarkt.
Marleen Goumans, directeur van het Centre of Expertise HRTech:
“De SIA RAAK PRO-subsidie bevestigt de kwaliteit en de interdisciplinaire aanpak van ons consortium. We brengen de kennis van hogescholen, universiteiten en bedrijven uit Nederland en Noorwegen samen. Daarnaast betrekken we studenten van Hogeschool Rotterdam – de logistiek managers, IT-specialisten en maritieme technici van de toekomst – actief bij de kennisontwikkeling en toepassing in de praktijk.”
Het consortium werkt samen met sterke partners, waaronder Samskip, Havenbedrijf Rotterdam, Hogeschool NTNU (Noorwegen), TU Delft, STC Group en diverse andere publieke en private organisaties.
