Kabinet werkt aan nationaal toezicht op Europese AI-wetgeving

Kunstmatige intelligentie speelt een steeds grotere rol in de economie en samenleving. Van industrie en zorg tot digitale dienstverlening: AI verandert de manier waarop we werken, ondernemen en ons dagelijks leven inrichten. Om deze ontwikkeling in goede banen te leiden, werkt het kabinet aan nationaal toezicht op de Europese AI-verordening. Staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) heeft daarom een voorstel voor de uitvoeringswet in internetconsultatie gebracht.

De Europese AI-verordening introduceert uniforme regels voor de ontwikkeling en toepassing van AI-systemen binnen de Europese Unie. Het toezicht op de naleving van deze regels wordt grotendeels op nationaal niveau georganiseerd. De nieuwe uitvoeringswet moet dit toezicht in Nederland mogelijk maken en structureren.

Volgens staatssecretaris Aerdts biedt AI grote kansen voor innovatie, economische groei en het dagelijks leven. Tegelijkertijd is vertrouwen essentieel. Heldere regels en effectief toezicht moeten ervoor zorgen dat AI veilig en verantwoord wordt ingezet, zonder innovatie en ondernemerschap te belemmeren.

Risicogebaseerde aanpak

De verordening hanteert een risicogebaseerde benadering. AI-toepassingen worden ingedeeld op basis van hun impact op veiligheid, gezondheid en grondrechten. Bepaalde toepassingen zijn volledig verboden, zoals manipulatieve AI of het grootschalig verzamelen van biometrische gegevens.

Voor zogenoemde hoog-risico AI-systemen gelden strenge eisen. Denk aan voorwaarden rondom datakwaliteit, risicobeheer, transparantie en menselijk toezicht. Ook moet voor gebruikers duidelijk zijn wanneer zij met AI te maken hebben, bijvoorbeeld bij chatbots of AI-gegenereerde content.

Samenwerkend toezicht

Omdat AI in uiteenlopende sectoren wordt toegepast, kiest het kabinet voor een toezichtmodel waarin bestaande toezichthouders samenwerken. Zij houden toezicht binnen hun eigen domein, zodat organisaties te maken blijven houden met bekende instanties.

Voor gebieden waar nog geen duidelijke toezichthouder is, wordt de Autoriteit Persoonsgegevens aangewezen als verantwoordelijke partij, ondersteund door een speciale AI-bestuurder. Samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur krijgt deze organisatie een coördinerende rol binnen het nieuwe toezichtstelsel.