Wereldgezondheidsdag: AI versnelt detectie van Alzheimer met DementAI
Vroege signalen van Alzheimer zijn vaak al aanwezig in medische dossiers, maar blijven in de praktijk geregeld onopgemerkt. Tijdens World Health Day 2026 vragen Katalyze Data en SAS Institute aandacht voor DementAI: een AI-prototype dat verborgen patronen zichtbaar maakt en zo kan bijdragen aan snellere signalering.
De noodzaak om dementie eerder te herkennen groeit. In Nederland leven momenteel ruim 320.000 mensen met dementie, waarvan naar schatting zo’n 70 procent Alzheimer heeft. Door vergrijzing kan dit aantal oplopen tot meer dan een half miljoen in 2040.
DementAI werd ontwikkeld door Katalyze Data tijdens de SAS Hackathon. Het systeem analyseert uiteenlopende databronnen, zoals medische dossiers, hersenactiviteit en ongestructureerde klinische notities. Daarmee kan het subtiele signalen van cognitieve achteruitgang herkennen die tijdens reguliere consulten vaak moeilijk te detecteren zijn.
Deze aanpak sluit aan bij het thema “Together for health. Stand with science” van Wereldgezondheidsorganisatie, dat het belang benadrukt van samenwerking en datagedreven innovatie om gezondheidszorg te verbeteren.
Slim gebruik van bestaande data
DementAI is opgezet als een werkend prototype dat verschillende stappen in het diagnostische proces met elkaar verbindt. In plaats van nieuwe screenings toe te voegen, benut het systeem bestaande gegevens binnen zorgorganisaties. Door gestructureerde en ongestructureerde data te combineren, brengt het patronen aan het licht die anders verspreid blijven over meerdere systemen.
Het systeem ondersteunt zorgprofessionals bij hun beoordeling en legt ook uit waarom een patiënt wordt gemarkeerd. Hierdoor kunnen artsen de uitkomsten beter meenemen in hun klinische besluitvorming.
Volgens betrokkenen is tijd cruciaal bij dementie. Door signalen eerder zichtbaar te maken, kunnen patiënten sneller in beeld komen voor verdere diagnostiek en begeleiding.
Verantwoorde inzet van AI
Het prototype combineert klassieke machine-learningtechnieken met generatieve AI en synthetische data voor ontwikkeling en testen. Daarbij wordt gebruikgemaakt van technologieën zoals SAS Viya en open-source tools als Python en R.
Volgens experts zijn elementen als synthetische data, transparantie en governance essentieel om AI in de zorg verantwoord op schaal toe te passen. DementAI laat zien hoe kunstmatige intelligentie niet alleen ambitieus, maar ook zorgvuldig kan worden ingezet om maatschappelijke gezondheidsuitdagingen aan te pakken.